Şehirler, 3D görselleştirme, 3D kadastro, 3D belediye faaliyetleri, çatıların güneş paneli potansiyelini hesaplama ve diğer uygulamalar için 3D şehir modellerini oluşturarak her geçen gün bu yeniliği daha fazla benimsiyor. Geleneksel haritalara benzer şekilde, 3B modeller gerçek dünyanın bir soyutlamasıdır: bazı öğeler basitleştirilmiş veya ihmal edilmiştir. Bir 3B modelde hem geometri hem de öznitelikler açısından sayısallaştırılan ayrıntı miktarı, topluca Ayrıntı Düzeyi (LOD) olarak adlandırılır. Open Geospatial Consortium (OGC) nin CityGML standardı beş farklı LOD tanımlar, ancak teknik detayları çok fazla değildir.
CityGML OGC standardı; basit bir 2.5D bina oturum çizgisinden (LOD0), odalar ve mobilyalar gibi iç mekan özelliklerini içeren(LOD4) ayrıntılı bir mimari modele kadar beş LOD’yi tanımlar.
Daha yüksek LOD seviyesi ile; geometrik detay zenginliği ve anlamsal zenginlik de artar, yani dijital ikiz oluştururken LOD arttıkça benzerlikte artar.
3B Kent Modeli LOD Seviyeleri
LOD0: 2,5 Boyutlu DTM, Uydu Görüntüsü ile DTM’in kaplanması, Binalar taban alanı ya da çatı kenar poligonu ile gösterilebilir.
LOD1: genellikle tabanının eşit bir yüksekliğe çıkarılmasıyla elde edilen bir blok modelidir. Ayrıca kadastral veritabanlarındaki mevcut verilerin kullanılması veya havadan lazer taramadan elde edilen nokta bulutlarının analiz edilmesi gibi bir dizi farklı teknikle otomatik olarak elde edilirler.
LOD2: Çatı ve yapı detaylarının basitleştirilmiş olarak çizildiği gösterim şeklidir. Yapılara ait doku kaplamaları mevcut ise kaplama ile gösterim de yapılabilir.
LOD3: Çatı ve duvar detaylarının belirgin olarak modellendiği, yapıya ait kapı ve pencere gibi açıklıklarının modellendiği detaylı 3B mimari gösterim şeklidir.
LOD4: LOD3 seviyesine ek olarak bina içerisinin de modellendiği gösterim şekildir.
LOD Tanımlayıcı Parametreler
Binlerce 3D veri özelliklerinin incelenmesi sonucu LOD kavramı, aşağıdaki gibi altı tanımlayıcı metriğe ayrılmıştır:
1. Detayların varlığı: gerçek dünyadaki nesneler ve dahil edilecek öğeleri
2. Detay zenginliği: detay geometrisinin zenginliği ve gerçek dünyadaki detayların minimum boyutu
3. Mekansal-semantik tutarlılık: semantiğin zenginliği
4. Doku: Detaylara doku eklenmesi gerekip gerekmediği ve eğer öyleyse hangi LOD düzeyine getirileceği
5. Boyutsallık: Her bir detay geometrisinin boyutu6. Her detay için gerekli olan özniteliklerin listesi.
CityGML’de LOD’nin Eksiklikleri
Geomatik endüstrisi, 3D verilerin tasarım kalitesini belirlemek için CityGML LOD tanımına referans verir. Bununla birlikte, standart, LOD’leri, her biri için gereksinimleri açık bir şekilde belirtmeden, yalnızca sözel olarak tanımlar. Sonuç olarak, belirsizlikler ve yanlış anlamalar mümkündür.
CityGML’nin LOD’leri kesin olarak belirtilmediğinden, standart modellerin edinilmesinde yüksek derecede serbestlik sağlar. Bu nedenle, önemli ölçüde farklı karmaşıklıklara sahip iki model hala aynı LOD olarak kabul edilebilir. Öne çıkan bir örnek LOD2’dir. Uygulamada, bir LOD2 modeli sipariş edilirse, semantik olarak tanımlanıp tanımlanmadığı ve amaçlanan uygulama için önemli olabilecek dormerlerin mevcut olup olmadığı kesin değildir. Standarttaki bu eksiklik nedeniyle, bir LOD2 modelinin arkasındaki veriler neredeyse her şey olabilir. Bu, pratikte modellerin kullanımını ve değişimini engeller. Özellikle, bir LOD’nin tanımı net değilse, maliyetleri tahmin etmek ve karşılaştırmak zordur. Öte yandan, mevcut LOD konsepti, kullanıcının ihtiyaçlarına tam olarak uyan bir modeli tanımlamak için çok az ayrıntı düzeyi sağlar.
Aşağıda TUDELFT’den Filip Biljecki vd tarafından tanımlanmış daha detaylı bir LOD modeli vardır.
3B Kadastro amaçlı yapılacak olan 3B şehir modelleri üretiminde mutlaka, binanın zemine oturumu, birinci kat çıkması ve çatı modellenmelidir.
Unutmamak gerekir ki; seçilen 3D Modellemede Detay seviyesi, amacına uygunluğu, bütçeleri, işlemeyi ve performansı optimize etmektir.
Sedat BAKICI 