Baykar tarafından kurulan Fergani Uzay’ın kendi imkanlarıyla geliştirdiği ilk uydusu FGN-100-d1, uzaya fırlatıldı. Hedef ise Uluğ Bey.
Fergani Uzay, kuruluşundan bu yana geçen sürede en önemli görevini başarıyla yerine getirdi. Firma, kendi imkanlarıyla geliştirdiği ilk uydusu FGN-100-d1’i başarılı bir şekilde fırlattı ve yörüngesine yerleştirdi. Bu, aynı zamanda Türkiye’nin “Uluğ Bey” adında kendi GNSS sistemi için de ilk adım anlamına geliyor.
İlk uydu fırlatıldı
FGN-100-d1 uydusu, 14 Ocak 2025 akşamı Türkiye saati ile (TSİ) 22.09’da ABD’nin Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü’nden SpaceX’in Falcon 9 roketiyle Transporter-12 görevi kapsamında fırlatıldı. Uydu, fırlatmadan yaklaşık bir saat sonra TSİ 23:11’de yörüngesine yerleşti. Fergani Uzay, böylece Küresel Konumlandırma Takım Uydu Projesi’nin ilk adımını başarıyla atmış oldu.
Türkiye’nin özel bir firma tarafından üretilen en büyük uydusu olan 102 kg ağırlığındaki FGN-100-d1, yörüngeye yerleştirdikten sonra telemetri verilerine ileterek sağlıklı olduğunu da yer ekibine iletti.
Fergani’nin üretttiği 100 kg sınıfındaki mikro uydular 500-600 km irtifa aralığında hizmet verecektir. Bu uydular haberleşme, coğrafi konumlandırma gibi çeşitli faydalı yüklere sahip olacaktır. Ku, Ka, S, L bandlarında haberleşme sağlayabilecek olan bu uydular küresel kapsama ağına sahip olacaktır
FGN-100-d1 uydusu, Alçak Dünya Yörüngesinde (LEO) yaklaşık 510 km irtifada ve Güneş Eşzamanlı Yörüngede (SSO) görev yapacak. Uydu, yörüngede 7.6 km/saniye hızla hareket ederek bir günde 15 kez dünya turu atacak. Üç yedekli uçuş bilgisayarına sahip olan FGN-100-d1 uydusunun, yörüngede operasyon, telemetri-telekomut haberleşmesi, konumlandırma ve faydalı yük iletişim kabiliyetlerini başarıyla test etmesi amaçlanıyor. Fergani Uzay mühendislik ekibi tarafından geliştirme sürecinde görev kritik aviyonik ekipmanları, yerli yazılım entegrasyonu, yeşil itki teknolojisine sahip motoru, yapısal tasarım çalışmaları ve çevresel testleri başarıyla gerçekleştirildi.
Uluğ Bey konumlandırma sistemi kuruluyor
Fergani uyduları alçak yörünge konstellasyonu (uydu takımı) olarak adlandırılan takım uyduları görevini üstlenerek hem konumlandırma hem de haberleşme alanında hizmet verecekler. FGN-100-d1 şu an 500 kilometredeki yörüngesine vardı ve ilk manevralarını gerçekleştirdi.”
Uluğ Bey küresel konumlama sistemimiz, 5 yıl içinde 100 uyduya vararak tüm dost ve kardeş coğrafyalarla paylaşılacak.
Fergani Uzay, sadece uydu takımı değil aynı zamanda fırlatma sistemleri üzerinde de çalışıyor. Firma, 50 tonluk ağırlığında ve 1.5 tonluk faydalı yük kapasitesine sahip bir fırlatma sistemi üzerinde çalışıyor.
GNSS Nedir?
Küresel navigasyon uydu sistemleri anlamına gelen GNSS, Global Navigation Satellite Systems kelimelerinin kısaltmasıdır. GNSS ile konum, uzaydan geriden kestirme yöntemi ile bulunur. Bu yöntemde uydu‐alıcı uzaklığı, sinyalin uydudan alıcıya ulaşana kadar geçen zamanın ışık hızı ile çarpılması sonucu bulunmaktadır. Daha sonra bu uydu-alıcı uzaklığı, uyduya eş zamanlı olarak yapılan gözlemlerle konum vektörüne dönüşür. Bu ölçüm esası sayesinde kullanıcının konumu dünyanın neresinde olursa olsun bulunabilir. GNSS sistemleri GPS, GLONASS, GALILEO , BEIDOU/COMPASS gibi uydu bazlı sistemleri içinde barındırır.
Türkiye Dünya genelinde 4 ülkenin sahip olduğu GNSS teknolojisine adım Atıyor.
Dünya genelindeki GNSS Sistemleri Nelerdir ?
- GPS (GLOBAL POSİTİONİNG SYSTEM)
GPS sistemi 1978 yılında ABD Savunma Bakanlığı tarafından kurulmuştur. GPS yörüngede sürekli olarak dönen 32 uydudan oluşur. Bu uyduların yaydığı radyo sinyalleri oldukça düşüktür. Bu düşük radyo sinyalleri GPS alıcısı ile alınır. Böylece konum belirlenmesi mümkün olur.
- GLONASS (Globalnaya Navigatsionnaya Sputnikovaya Sistema)
Bu sistem Rusya Uzay Savunma Güçleri Komutanlığı tarafından 2008 yılında 24 uydu ile dünya çapında kullanıma açılmıştır. Böylece GPS’den sonra ikinci işler hale gelmiş uydu konumlandırma sistemi olmuştur.
- GALİLEO
2005 yılında ilk uydusunu fırlatan ve hala aktif olarak hizmete giremeyen bu sistem Avrupa Birliği tarafından GPS ve GLONASS’a alternatif olması amacıyla oluşturulmuştur. Galileo 30 adet uydunun dünya yörüngesine oturtularak hizmet vermesi düşünülen bir tasarıdır.
- BeiDou
Uydu konumlandırma sistemi BeiDou, Çin tarafından 2000 yılında faaileyete geçirilmiştir. Ayrıca bu sistemin BeiDou1 ve BeiDou2 olmak üzere iki ayrı uydu takımı vardır.
Küresel Konumlandırma Takım Uydu Projesi
Türkiye’de ve dünyada uydular üzerinden verilen hizmetler giderek artan bir ihtiyaç haline gelmiştir. Son yıllarda uydular giderek küçülmekte ve görev ihtiyaçları yüksek maliyetli tek bir uydu yerine düşük maliyetli birçok uydu ile sağlanmaktadır. Fergani Uzay bu kapsamda takım uydu felsefesine uygun olarak bir uydu platformu geliştirmektedir.
Fergani, kendi geliştirmiş olduğu üstün yazılım, donanım ve güçlü üretim teknolojilerinin sağladığı maliyet etkin çözümleri ile Takım Uyduları alanında farklılık gösteren firmalardan biri olacaktır.
Fergani takım uyduları denizcilik, havacılık, IoT, meteoroloji, lojistik ve diğer kurumsal pazarlardaki birçok küresel ihtiyacı inovatif teknolojiler barındıran çözümler sağlayacaktır.
Aynı zamanda takım uyduların yörünge hareketlerinin izlenmesi, yönetilmesi, uydu haberleşmesinin gerçekleştirilmesi gibi operasyonlar için gereken yer segmenti kurulacaktır.
Sedat BAKICI 